Wyszukaj na Virtual Earth Wybierz Państwo

Google

Virtual Earth
Google Search
Images
 

Mount Everest

Mount Everest najwyższy szczyt Ziemi (8844-8850 m n.p.m. - zależnie od źródła) w Himalajach Wysokich (Centralnych), na granicy Nepalu i Tybetu. Odkryty, i po raz pierwszy zmierzony w 1852. Zbudowany z granitów, gnejsów oraz z wapieni i łupków. Tworzy potężny masyw podcięty z trzech stron lodowcami (najdłuższe Khumbu i Rongbuk - ok. 17 km). Przez miejscową ludność uważany za siedzibę bogów.

Nazwa szczytu

Mount Everest do roku 1865 nosił nazwę Szczyt XV, nadaną przez Indyjską Służbę Topograficzną. Po tybetańsku nosi imię Czomolungma czyli Bogini Matka Ziemi , po nepalsku Sagarmatha co jest trudno przetłumaczalnym zwrotem (z języka angielskiego "churning stick in the sea of existence" ) ~ mieszający trzonek w morzu egzystencji .

Wysokość szczytu

W 1849 dokonano pierwszego pomiaru przy pomocy teodolitu z odległości około 150 km od szczytu. Po dokonaniu obliczeń w 1852 stwierdzono, że Peak XV (jak dotychczas określano szczyt), jest najwyższy z dotychczas zmierzonych. W 1856 Królewskie Towarzystwo Geograficzne ogłosiło, że Peak XV wznosi się na wysokość 29002 stóp, czyli 8845 m n.p.m. oraz nadało górze imię Mount Everest na cześć brytyjskiego głównego geodety Indii Sir George'a Everesta.

W 1955 dokonano ponownych pomiarów i ustalono wysokość na 8848 m n.p.m.. Oficjalnie w nowych atlasach jest podawana wysokość 8850 m n.p.m. ogłoszona w 1988 r, która została ustalona przez pomiar satelitarny z użyciem systemu GPS, przez Bradforda Washburna, który wykorzystał do tego celu urządzenie GPS wniesione na szczyt przez amerykańską wyprawę wspinaczkową. Wynik ten jednak został zakwestionowany w 1992 r. kiedy to niemiecka wyprawa wspinaczkowa umieściła na szczycie specjalną pryzmę, która posłużyła do wykonania pomiaru laserowego, który dał wynik 8846 m n.p.m.

Pomiary, dokonane przez Chińczyków w maju 2005 roku, pozwoliły ustalić 9 października 2005 roku wysokość Mount Everestu na 8844,43 (z dokładnością do 0,21 m) m n.p.m. Wynik ten jest zdaniem Chińczyków wolny od błędu związanego z obecnością pokrywy śnieżnej na wierzchołku i dotyczy czystej skały. Chińczycy oszacowali wysokość powierzchni skały na podstawie dość kontrowersyjnego pomiaru grubości warstwy lodowej występującej na szczycie góry. Warto jednak zauważyć, że skała pod lodem ulega stopniowemu ścieraniu - stąd wysokość powierzchni skały również może się zmieniać z czasem.

Historia podboju

Jako początek długiej historii podboju Mount Everestu można przyjąć rok 1904 w którym sir Francis Younghusband otrzymuje od Dalajlamy zgodę na pierwszą brytyjską wyprawę w Himalaje. W 1913 John Noel w przebraniu mnicha buddyjskiego przemierza Tybet badając możliwości dotarcia pod szczyt Everestu, zostaje jednak zdemaskowany i musi opuścić płaskowyż.
  • W 1921 wyrusza pierwsza wyprawa brytyjska w skÅ‚adzie Charles Kenneth Howard-Bury (kierownik), George Leigh Mallory, Guy H. Bullock, Wollaston, Harold Reaburn, Alexander Kellas (umiera podczas wyprawy na atak serca), Heron, Wheeler, H. T. Morshead. Wyprawa bada potencjalne drogi wejÅ›cia na szczyt, w jej trakcie zdobyto liczÄ…cÄ… 6990 m n.p.m. Chang La.
  • Rok później (1922) rusza druga wyprawa brytyjska w skÅ‚adzie Charles G. Bruce (kierownik), G. Mallory, George I. Finch, T.G. Longstaff, Strutt, Crawford, H.T. Morshead, Geoffrey Bruce, J.B. Noel, Wakefield, T.M. Somervell, Morris, E.F. Norton, Tedżbir Bura Gurkha, Dasno oraz dziewiÄ™ciu innych lokalnych tragarzy-pomocników. Siedmiu Szerpów ginie w lawinie. OsiÄ…gniÄ™to wysokość 8326 m n.p.m.
  • 1924 - trzecia wyprawa brytyjska - Charles G. Bruce (kierownik), Edward Felix Norton, G.L. Mallory, H. Somervell, Odell, Andrew Comyn Irvine, Beetham, Hazard, G. Bruce, Narbu Jishee, Lhakpa Chedi, Hingston (lekarz), J. Noel (dokumentacja). GeneraÅ‚ Charles Bruce choruje na malariÄ™ - kierownictwo przejmuje E.F. Norton. Baza w dolinie Rongbuk. W ataku szczytowym ginie George Mallory, Andrew Irvine oraz dwóch Szerpów. Wyprawa dotarÅ‚a najprawdopodobniej do wysokoÅ›ci okoÅ‚o 8600 m.
    • (W maju 1999 roku amerykaÅ„ski himalaista Conrad Anker odnalazÅ‚ na wysokoÅ›ci 8230 m n.p.m. nieopodal szczytu ekwipunek i zwÅ‚oki George'a Mallory'ego, który zaginÄ…Å‚ wraz ze swym partnerem Andrew Irvinem w 1924 w trakcie ataku szczytowego. Nie znaleziono dowodów na potwierdzenie hipotezy, iż byli oni pierwszym zdobywcami i zginÄ™li w zejÅ›ciu ze szczytu ).


  • 1933 kolejna wyprawa brytyjska - Hugh Ruttledge (kierownik), Wyn Harris, Wager, 12 tragarzy, Norton, Frank S. Smythe, Eric E. Shipton. OsiÄ…gniÄ™to 8572 m.
  • 1935 - wyprawa brytyjska - Eric E. Shipton (kierownik),
  • 1936 - wyprawa brytyjska - Hugh Ruttledge (kierownik),
  • 1938 - wyprawa brytyjska - Harold W. Tilman (kierownik), osiÄ…gniÄ™to wysokość 8326 m,
  • 1947 - Kanadyjczyk Earl L. Denman i dwóch Szerpów osiÄ…gajÄ… Chang La,
  • 1949 - Nepal otwiera granice dla zagranicznych wspinaczy,
  • 1950 - wyprawa brytyjsko-amerykaÅ„ska pod kierownictwem Erica E. Shiptona pokonuje Ice Fall (Lodospad Khumbu),
  • 1951 - DuÅ„czyk Klaus Bekker-Larsen i czterch Szerpów docierajÄ… na Chang La,
  • 1952 - wyprawa szwajcarska - Edouard Wyss-Dunant (kierownik), Raymond Lambert i Szerpa Tenzing Norgay wychodzÄ… na 8560 m,
  • 1952 - druga wyprawa szwajcarska - Gabriel Chevalley (kierownik), ginie Mingma Dorje. OsiÄ…gniÄ™to 8100 m.
  • 1953 - wyprawa brytyjska prowadzona od strony Nepalu - John Hunt (kierownik), Nowozelandczyk Edmund Percival Hillary, Thomas Duncan Bourdillon, Charles R. Evans, Norgay Tenzing - SzerpÄ™ z Dardżylingu oraz 26 innych Szerpów. 29 maja 1953 Hillary i Tenzing stajÄ… na szczycie Everestu.
  • 1965 - Nawang Gombu Szerpa jako pierwszy wspinacz na Å›wiecie powtórnie zdobywa szczyt Everestu (wejÅ›cia nr 11 i 17).
  • maj 1975 - pierwsze wejÅ›cia kobiece - Junko Tabei z Japonii od poÅ‚udniowego - wschodu oraz Tybetanka Phantog od strony północnej.
  • 1978 - pierwsza Europejka na szczycie Everestu - Wanda Rutkiewicz.
  • 1980 - pierwsze zimowe wejÅ›cia na szczyt Everestu (i pierwszy oÅ›miotysiÄ™cznik zdobyty zimÄ…) - Leszek Cichy i Krzysztof Wielicki, kierownik wyprawy: Andrzej Zawada.

Polskie wejścia:

  • Pierwszym Polakiem na szczycie Everestu byÅ‚a Wanda Rutkiewicz, zdobyÅ‚a go jako pierwsza Europejka i trzecia kobieta na Å›wiecie 16 października 1978 roku.
  • 17 lutego 1980 Polacy: Leszek Cichy i Krzysztof Wielicki czÅ‚onkowie ekspedycji pod kierownictwem Andrzeja Zawady dokonali pierwszego zimowego wejÅ›cia na szczyt. Na szczyt weszli też wiosnÄ… Andrzej Czok i Jerzy Kukuczka wytyczajÄ…c nowÄ… drogÄ™ poÅ‚udniowym filarem.
  • 1989 - Eugeniusz Chrobak, Andrzej Marciniak,
  • 1993 - Maciej Berbeka,
  • 1994 - Ryszard PawÅ‚owski,
  • 1995 - ponownie Ryszard PawÅ‚owski, Piotr Pustelnik,
  • 1999 - Jacek MaseÅ‚ko, Tadeusz Kudelski, Ryszard PawÅ‚owski - trzecie wejÅ›cie,
  • 2000 - Anna CzerwiÅ„ska,
  • 2005 - Marcin Miotk - pierwsze polskie wejÅ›cie bez tlenu.
  • 2006 - Janusz Adamski, Tomasz Kobielski, Martyna Wojciechowska, Dariusz ZaÅ‚uski pod kierownictwem BogusÅ‚awa Ogrodnika.


W latach 1953 - 1969 na szczycie stanęło 21 wspinaczy. W latach siedemdziesiątych - ponad osiemdziesięciu, w latach osiemdziesiątych - prawie dwustu, w ostatniej dekadzie ubiegłego wieku - niemal tysiąc.

Według danych ze stycznia 1997 w sumie 391 ekspedycji próbowało wejścia na szczyt. 167 z nich osiągnęło wierzchołek. Sukcesem wspinaczkowym zakończyło się 56% spośród 214 ekspedycji wyruszających od strony Nepalu oraz tylko 26 % spośród 176 wypraw atakujących górę od strony Tybetu. Do stycznia 1997 wierzchołek zdobyło 676 osób, w tym czasie zginęło 148 wspinaczy w tym 50 Nepalczyków. Do roku 2002 około 1200 wspinaczy stanęło na szczycie, liczba ofiar sięga 175.